Intrathecale Baclofen

Spasticiteit is een term die gebruikt wordt bij een verhoogde spanning van spieren of spiergroepen die optreedt buiten de wil van de patiënt. Dergelijke spasticiteit kan aanleiding geven tot ernstige functionele beperkingen en tot hevige pijn.

Er zijn verschillende oorzaken mogelijk van spasticiteit. Een veel voorkomende oorzaak is een trauma of beschadiging van het ruggenmerg. Daarnaast zijn er een aantal neurologische aandoeningen die over het verloop van de ziekte in verschillende mate aanleiding kunnen geven tot spasticiteit: multipele sclerose, familiale spastische paraparese (Strumpell-Lorraine). Ten slotte kan ook beschadiging van de hersenen door trauma of door zuurstoftekort (bij geboorte of door CVA) spasticiteit veroorzaken.

Behandeling

De hoeksteen van de behandeling van spasticiteit is kinesitherapie. Dagelijkse of tenminste regelmatige mobilisatie van de ledematen met spasticiteit kunnen de ernst en de evolutie van de spasticiteit verminderen en vaak ook de bijhorende pijnklachten. Daarnaast worden veel patiënten bijkomend behandeld met verschillende vormen van per orale medicatie zoals spierontspanners (Valium, Myolastan, Epsipam) of GABA agonisten (baclofen). Bij zeer plaatselijke spasticiteit van kleinere spiergroepen kan het gebruik van botulinustoxine (Botox) overwogen worden.

Sommige patiënten ontwikkelen echter toenemende spasticiteit ondanks alle voorgaande therapie of vertonen nevenwerkingen van de medicatie in pilvorm.

Bij deze patiënten kan het gebruik van GABA agonisten (baclofen) via toediening in het ruggenmergkanaal overwogen worden: dit wordt intrathecale baclofen-therapie genoemd.

Aangezien de werkingsduur van baclofen in het ruggenmergkanaal slechts enkele uren bedraagt, dient dit product continu in het ruggenmergkanaal te worden aangevoerd en is het dus nodig om gebruik te maken van een pompsysteem. Dergelijke pompsystemen kunnen volledig in het lichaam worden ingebouwd.

Procedure voor intrathecale baclofen-therapie:
1. juiste patiënten selecteren
2. steeds eerst baclofen in pilvorm uittesten
3. proef uitvoeren met baclofen ingespoten in het ruggenmergkanaal

  •  kan via herhaalde ruggenmergprik
  •  kan via een buisje (katheter) aangebracht in het ruggenmergkanaal en aangesloten op een onderhuids geplaatst reservoir

4. evaluatie van de test door een kinesist/fysiotherapeut
5. bij duidelijk gunstig en dosisafhankelijk effect plaatsen van definitief pompsysteem

Bijvullen van een baclofen pompsysteem:
Het bijvullen van dergelijk pompsysteem gebeurt gemiddeld om de 2 à 3 maanden via een vuldopje in het midden van de pomp. Dit vuldopje wordt doorheen de huid aangeprikt waarna de rest van het product in de pomp wordt verwijderd en de pomp met nieuw product wordt gevuld. Deze vullingen gebeuren op de raadpleging.